فرانسه و سیاست عملگرایانه در خلیج فارس

فرانسه در چند سال اخیر تلاش گسترده ای را برای گسترش جای پای خود در خلیج فارس بویژه کشورهای حاشیه جنوبی این حوزه صورت داده است.
 سیاست "پاریس" در این حوزه ژئو استراتژیک را می توان در یک کلام سیاست عملگرایانه ومبتنی بر دادن امتیازات سیاسی در مقابل گرفتن امتیازات مالی و اقتصادی نامید.به عبارت دیگر فرانسوی ها که اکنون دغدغه های فراوانی در زمینه اقتصادی دارند و با مسائلی مانند بیکاری گسترده، کسری بودجه ،کاهش رشد اقتصادی و نیز فشارهای فزاینده اتحادیه اروپا برای کاهش کسری بودجه به 3 درصد تولید ناخالص داخلی مواجه هستند، اکنون چاره را در این می بینند که برای بهبود اوضاع اقتصادی، کاهش نرخ بیکاری و افزایش صادرات خود، بر منطقه ثروتمندی بنام خلیج فارس تمرکز نمایند تادر چارچوب یک معامله سیاسی –اقتصادی ضمن اجابت درخواستهای سیاسی حکام کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس ،به امتیازات بزرگی از لحاظ فروش تسلیحات و نیز انعقاد قراردادهای پر سود تجاری ، صنعتی با کشورهایی مانند قطر و عربستان سعودی دست یابد.
شاید به همین دلیل است که روسیه در این زمینه واکنش نشان داده و در این راستا پایگاه خبری اسپوتنیک در بازتاب سفر فرانسوا اولاند رییس جمهوری فرانسه به قطر و عربستان و شرکت در نشست سران کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس نوشت: اولاند شرف فرانسه را زیر سئوال برده است.
در جدیدترین تحول درزمینه روابط فرانسه وکشورهای حوزه جنوبی خلیج فارس،شاهد سفر دوره ای فرانسوا اولاند رییس جمهوری فرانسه به این حوزه بودیم که با هدف تقویت مناسبات سیاسی و تجاری و نظامی با کشورهای این ناحیه بویژه قطر و عربستان سعودی صورت گرفت. مقصد اول اولاند قطر بود ، وی روز دوشنبه 4 مه وارد دوحه پایتخت قطر شد.
مقصد بعدی اولاند ، عربستان سعودی بود که وی روز سه شنبه 5 مه 2015در آنجا در نشست سران شورای همکاری خلیج فارس در ریاض به عنوان مهمان ویژه شرکت جست.هر چند مسائل مختلفی در سفر اولاند به قطر و عربستان سعودی مورد بحث قرار گرفت ، اما آشکارا هدف اصلی سفر رئیس جمهور فرانسه ، امضای قراردادها و توافقنامه های چند میلیارد دلاری بین پاریس از یک طرف و دوحه و ریاض از سوی دیگر بود.
هدف اصلی اولاند از سفر به قطر انعقاد قرارداد فروش جنگنده رافال به این کشور بود. قراردادتسلیحاتی فرانسه و قطر پس از ماه ها مذاکره امضا شد و شامل سفارش قطعی ساخت 24 فروند جنگنده رافال به شرکت فرانسوی "داسو" و امکان سفارش ساخت 12 فروند جنگنده است.ارزش قرارداد مذکور بالغ بر 6 میلیارد و 300 میلیون یورو(حدود 7 میلیارد دلار) برآورد شده است.
فرانسوا اولاند امضای این قرارداد را نشانه توجه قطر به راهبرد منطقه ای فرانسه از جمله موضع آن نسبت به برخی کشورهای منطقه دانست. وی خرید این جنگنده‌ها از فرانسه را یک "انتخاب خوب" از سوی قطر دانسته که می‌تواند بعدا توسط عربستان سعودی نیز تکرار شود.
رئیس جمهوری فرانسه تاکید کرد: «اگر ما اینجا در قطر و در منطقه حضور داریم به این دلیل است که فرانسه از سوی کشورهای منطقه به عنوان یک کشور قابل اعتماد شناخته شده که می‌تواند شریک مطمئنی برای هم‌پیمانان خود باشد».به گفته اولاند ، اعتبار فرانسه با فروش جنگنده رافال به قطر در منطقه بیشتر شده است.
این در حالی است که لوران فابیوس وزیر خارجه فرانسه از بحث و بررسی پیرامون پروژه های اقتصادی به ارزش ده ها میلیارد یورو با عربستان سعودی خبر داد. فابیوس در ریاض در این باره به خبرنگاران گفت: درصورت نهایی شدن ۲۰ پروژه مورد نظر، ارزش آنها به ده ها میلیارد یورو خواهد رسید.
قطر تلاش کرده در سالهای اخیر نقش پر رنگی را در تحولات خاورمیانه و شمال آفریقا ایفا نماید واز همین رو مبادرت به خرید مقادیر زیادی از انواع تسلیحات هوایی ، دریایی و زمینی و موشکی کرده است . با توجه به مراوادات نظامی و تسلیحاتی قطر و فرانسه در سالهای گذشته ، اکنون مقامات فرانسوی از این فرصت استفاده کرده و تلاش می کنند که انواع تسلیحات فرانسوی را به قطر در ازای دادن امتیازات سیاسی بفروشند.
در این میان فروش جنگنده های رافال که در سالهای گذشته در بازارهای صادراتی موقعیت نامطلوبی داشته است برای پاریس از اهمیت زیادی برخوردار است. بهمین دلیل است که اولاند رئیس جمهور فرانسه شخصا برای امضای قرارداد فروش این جنگنده ها به دوحه سفر کرد.
در عین حال مقامات دولت سوسیالیست فرانسه که اکنون بدلیل ناکامی های سیاسی و اقتصادی خود در فرانسه از محبوبیت اندکی برخوردارند ، امیدوارند که با فروش این هواپیماها به رونق اقتصادی فرانسه و کاهش شمار بیکاران این کشور کمک کنند.
در سالهای اخیر با توجه به وضعیت نامناسب اقتصادی فرانسه و بویژه افزایش شمار بیکاران، دولت سوسیالیست فرانسه در صدد افزایش صادرات این کشور برآمده است .در این میان افزایش صادرات اقلام نظامی با توجه به صنایع نظامی گسترده فرانسه مورد توجه دولتمردان این کشور قرار دارد.به همین جهت وزارت دفاع این کشور برای عقد قراردادهای تسلیحاتی تلاش های گسترده ای را آغاز کرده است.
بازار تسلیحاتی خاورمیانه برای فرانسه از اهمیت ویژه ای برخوردار است .با این همه با به میدان آمدن برخی رقبای قدرتمند، اکنون فرانسه باید برای فروش تجهیزات نظامی خود با کشور هایی مانند آمریکا ، انگلیس ، آلمان ، روسیه و دیگر کشور ها رقابت نماید.
فرانسوی ها چند سال است برای فروش جنگنده رافال در بازارهای خلیج فارس تلاش کرده اند که اکنون موفق به انجام یک معامله چند میلیارد یورویی با قطر برای فروش این هواپیماها شده اند.
کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس از بزرگترین بازارهای تسلیحاتی در سطح جهان محسوب شده و شرکتهای تسلیحاتی غربی بویژه شرکتهای آمریکایی ، انگلیسی ، آلمانی و فرانسوی سالیانه میلیاردها دلار انواع تسلیحات به این کشورها می فروشند که البته کارآیی این تسلیحات برای این کشورها کاملا مورد تردید است، ضمن اینکه فروش این تسلیحات پیچیده بدون انتقال تکنولوژی صورت می گیرد و کشورهای عرب خریداراین سلاح ها , عملا بدون یاری مستشاران غربی قادر به استفاده از این تسلیحات نیستند.
باتوجه به تحولات یمن، لیبی و ادامه جنگ داخلی در سوریه و عراق، می توان گفت غرب درکنار برجسته سازی تهدید داعش و اعلام ادامه حیات آن در آینده سعی در ایجاد رقابت برای فروش سلاح به کشورهای دیگر دارد.
یکی از دلایل اصلی افزایش حضور فرانسه در خاورمیانه فروش بیشتر تسلیحات به کشورهای عربی بویژه اعراب حاشیه خلیج فارس است و قدرت های غربی همواره با دامن زدن به پدیده" ایران هراسی"تلاش کرده اند تا ایران را به عنوان یک تهدید بالقوه برای کشورهای عربی توصیف کنند تا از این طریق آنها را متقاعد به خرید تسلیحات بیشتری نمایند.
پاریس نیز همگام با واشنگتن این سیاست را دنبال می کند، بویژه اینکه افزایش "ایران هراسی" رابطه مستقیمی با افزایش فروش تسلیحات در این حوزه "پراهمیت" جهانی دارد.روابط نزدیک فرانسه باکشورهای حوزه جنوبی خلیج فارس در دوره ریاست جمهوری نیکلا سارکوزی رئیس جمهورقبلی آغاز شد و در دوره اولاند نیزادامه یافته است. در این راستا و برای بر آوردن خواسته این کشورها بویژه عربستان ، فرانسه در گفت‌وگوهای هسته ای ایران با گروه 1+5 همواره موضع سختی در برابر ایران داشته است.
اولاند همین موضع گیری سرسختانه در برابر ایران را که به گفته او رقیب اصلی کشورهای عرب خلیج فارس است، دلیلی بر قابل اعتماد بودن فرانسه در منطقه دانسته است.رئیس جمهور فرانسه گفته ما باید مراقب باشیم که ضمانت‌های لازم را برای اطمینان از این‌که ایران به سمت ساخت سلاح اتمی نمی‌رود به دست آوریم. در عین حال طی ماه های اخیر فرانسه رویکرد فعالی را در خاورمیانه در پیش گرفته است واز جمله در بحران یمن به حمایت همه جانبه از عربستان پرداخته است.
پس از آغاز حملات به یمن کاخ الیزه تحت فرمانی به سازمانهای اطلاعات خارجی و اطلاعات نظامی فرانسه دستور داد که از حملاتی که عربستان آغازگر آن به یمن بود حمایت کنند و پس از آن این عملیات توسط ماهواره های جاسوسی فرانسه پشتیبانی اطلاعاتی می شود چنانکه تصاویر این ماهواره ها از کشور یمن با وضوح کمتر از یک متر در اختیار دستگاه اطلاعاتی عربستان قرار می گیرد.
شواهد حاکی از آن است که پیوندهای سنتی فرانسه با خاورمیانه و استفاده از خلاء ناشی از رکود در سیاست خارجی آمریکا در منطقه سبب شده تا بار دیگر فرانسه در پی نقش آفرینی بیشتر در این منطقه حساس جهان برآید. از سال 2012 یعنی زمان به قدرت رسیدن فرانسوا اولاند، فرانسه رویکرد جدیدی را در خاورمیانه آغاز کرده که قرارداد تسلیحاتی فرانسه و قطر برای فروش جنگنده های رافال از نتایج این رویکرد محسوب می شود.
در عین حال آمریکا از سال 2012 با اعلام استراتژی نظامی جدید خود، آن را بر پایه تمرکز بر منطقه آسیا- اقیانوس آرام پایه ریزی کرده و از همین رو طبیعی است که دیگر تمرکزنظامی گذشته را بر خاورمیانه نداشته باشد ، به همین دلیل به نظر می رسد فرانسه فرصتی مناسب پیدا کرده تا جای خالی آمریکا را در این منطقه بویژه به عنوان یک تدارک کننده تسلیحاتی پر کند . به نظر می رسد که مخالفت ها و ایجاد موانع از سوی پاریس در مذاکرات هسته ای نیز در همین راستا و برای پیدا کردن مشتریان بیشتر برای محصولات نظامی ساخت فرانسه انجام می شود.
کشورهای حوزه جنوبی خلیج فارس به زعم خود با خرید این گونه تسلیحات توان دفاعی خود را افزایش داده وبه نوعی خود را درقبال هر گونه تهاجم از جانب ایران بیمه خواهند نمود.در واقع تقویت تبلیغات "ایران هراسانه" از علل اصلی خریدهای تسلیحاتی کشورهای عرب جنوب خلیج فارس محسوب می شود و می توان انتظار داشت که سران غربی مانند اولاند رئیس جمهوری فرانسه در سفر اخیر خود به قطر و عربستان سعودی بیش ازپیش در زمینه تحریک این دوکشور علیه ایران وحمایت از آنها در قبال برنامه هسته ای ایران تاکید کرده باشد.
در مجموع اولاند بدنبال گرفتن پاداش خود ازقطروعربستان سعودی به دلیل مواضع ضد ایرانی خود است ودر این راستا انعقاد قراردادهای چند میلیارد دلاری در زمینه های مختلف از جمله دستاوردهای سفر اخیر وی محسوب می شود.با این حال رویکرد عملگرایانه فرانسه فاقد هرگونه رعایت اصول وقواعدی است که فرانسوی ها همواره داعیه حمایت از آن را بویژه در زمینه دفاع از حقوق بشر و آزادی های فردی و اجتماعی داشته اند.
در واقع قطر اکنون از ناقضان مهم حقوق بشر بویژه در زمینه رفتار غیر انسانی با کارگران خارجی شاغل در این کشور محسوب شده و عربستان سعودی نیز نه تنها حقوق شهروندان خود را در زمینه های مختلف نقض می کند، بلکه با تجاوز هوایی گسترده به یمن و کاربرد تسلیحات ممنوعه مانند بمب های خوشه ای به کشتار وسیع مردم این کشور دست یازیده است.


نویسنده: سید رضا میرطاهر 
منبع: سایت رسمی خبر معاونت برونمرزی

/ 0 نظر / 13 بازدید